EUROPRYMUSEK - niepubliczne przedszkole

Zostań europrymuskiem

Aktywność Twórcza Dzieci

Dziecko już od najmłodszych lat ma swój udział w tym, kim się staje i kim będzie w przyszłości. Psycholodzy twierdzą, że dzieci są twórcze z samej swej natury i mają twórcze podejście do życia. Zadaniem dorosłych – nauczycieli i rodziców – jest rozwijanie, inspirowanie i podsuwanie pomysłów. Powinniśmy stwarzać sytuacje, w których dzieci będą miały możliwość samodzielnie próbować i eksperymentować oraz wyrażać siebie.

Aktywność twórcza zdaniem J. Kujawińskiego, to podejmowane chętnie, oparte na własnych pomysłach oraz  świadome celu działanie jednostki, którego efektem jest zdobycie przez działający podmiot czegoś dla siebie nowego. Zaś R. Gloton i C. Clero uważają, że aktywność twórcza stanowi potrzebę biologiczną, której zaspokojenie jest absolutną koniecznością dla optymalnego rozwoju istoty ludzkiej w okresie wzrostu.

Obecnie aktywność twórcza stała się ważnym zagadnieniem społecznym wynikającym z permanentnych zmian zachodzących w świecie. Obejmuje ona różne rodzaje działań motywowanych wewnętrznie i przynoszących nowe wyniki dla jednostki. Dziecku w odkrywaniu świata i najbliższego otoczenia pomaga początkowo rodzina, a następnie przedszkole i szkoła. Zadaniem rodziców oraz placówek edukacyjnych jest tworzenie odpowiednich warunków do rozwoju twórczej aktywności dzieci:

- materialnych (narzędzia, materiały plastyczne, książki, instrumenty muzyczne itp.),

- emocjonalnych (atmosfera, sposób pracy z dzieckiem, poczucie bezpieczeństwa i swobody działania, pełna akceptacja).

Pracując z dziećmi wyzwala się ich aktywność ruchową, literacką, muzyczną, plastyczną i teatralną. Według J. P. Guilforda jest pięć powodów, dla których powinno się rozwijać myślenie twórcze:

- twórczość jest nieodłącznym składnikiem zdrowia psychicznego,

- stanowi ona jeden ze sposobów samorealizacji, pomaga rozwijać tkwiące w jednostce możliwości twórcze,

- sprzyja w osiąganiu lepszych wyników w procesie kształcenia,

- twórczość jest warunkiem sukcesów zawodowych nawet w najprostszych zawodach,

- odgrywa wielką rolę w rozwoju społeczno – gospodarczym.

Podstawowymi formami twórczej aktywności dzieci są:

- ekspresja plastyczna – jest to najbardziej powszechna forma ekspresji, gdyż już od najmłodszych lat dzieci same sięgają po kredki, pędzle, uwielbiają ugniatanie ciastoliny i plasteliny oraz zabawy w mokrym piasku;

- ekspresja konstrukcyjno – techniczna – przejawia się najczęściej w zabawach konstrukcyjnych z klocków różnego typu lub też tego, co znajduje się w pobliżu (meble, koce, pudła itp.);

- ekspresja muzyczna – objawia się improwizowaną grą na instrumentach muzycznych lub zastępczych (butelki, blat stołu itp.), a niekiedy również grą na niby (np. trąbienie bez użycia trąbki);

- ekspresja ruchowo – muzyczna – zobrazowanie rytmicznym ruchem utworu muzycznego, improwizowany taniec;

- ekspresja słowno – muzyczna – przejawia się w spontanicznym nuceniu melodii, improwizowaniu słów, często bywa połączona z ruchem (tańcem);

- ekspresja werbalna (słowna) – wyrażanie emocji za pomocą modulacji barwy i dynamiki głosu (śmiech, płacz, krzyk), samodzielne próby tworzenia własnych tekstów (wierszy, piosenek itp.);

- ekspresja ruchowo – mimiczna – obrazowana poprzez gest, ruch, mimikę twarzy, pozę ciała;

- ekspresyjna twórczość zabawowa – jest syntezą wymienionych wyżej form, nastawiona jest na kreowanie układów społecznych, życie na niby (animizm, antropomorfizm) – ożywianie wszystkiego, co nieożywione (zwierzęta, maskotki, zabawki itp.).

Wszystkie formy ekspresyjnej twórczości dziecka mają ogromne znaczenie dla kształtowania twórczej postawy wobec rzeczywistości oraz twórczego stylu życia dojrzałej już jednostki. Według Davida Levis’a dziecko rodzi się wszechstronnie uzdolnione, z pełną możliwością rozwoju we wszystkich kierunkach, potencjalną wybitną inteligencją i zadatkami na rozwijanie wszelkiej twórczości oraz dużym talentem społecznym. Trzeba stworzyć mu możliwości ich maksymalnego rozwoju. Nie należy ograniczać jego twórczości poprzez nadmierną ostrożność, uległość czy też wzorowanie się na przyjętych już schematach. Intensywna aktywność twórcza i poznawcza, dostarczająca wiele satysfakcji, rozwijająca autonomię i niezależność, jest podstawowym warunkiem twórczości w późniejszym życiu.

Karolina Kossakowska  

Bibliografia:

- Czelakowska D., Inteligencja i zdolności twórcze dzieci w początkowym okresie edukacji, Kraków 2007.

- Czelakowska D., Twórczość a kształcenie języka dzieci w wieku wczesnoszkolnym, Kraków 1996.

- Gloton R., Cero C., Twórcza aktywność dziecka, Warszawa 1985.

- Kujawiński J., Rozwijanie aktywności twórczej uczniów klas początkowych, Warszawa 1990.

- Levi D., Jak wychować zdolne dziecko, Warszawa 1988.

- Puślecki W., Wspieranie elementarnych zdolności twórczych uczniów, Kraków 1998.

 - Zborowski J., Rozwijanie aktywności twórczej dzieci, Warszawa 1986.