EUROPRYMUSEK - niepubliczne przedszkole

Zostań europrymuskiem

„Dziecięca matematyka metodą Edyty Gruszczyk-Kolczyńskiej”

Dziecięca matematyka to koncepcja wspomagania rozwoju umysłowego dzieci wraz z edukacją matematyczną realizowana tak, aby zapewnić im sukcesy w nauce. Istotą wspomagania rozwoju jest dobrze organizowany proces uczenia się dzieci. Edyta Gruszczyk - Kolczyńska to autorka koncepcji "Dziecięca matematyka", której celem jest wspomaganie rozwoju umysłowego dzieci, zwłaszcza w zakresie kształtowania pojęć matematycznych. Okres przedszkolny to czas otwierania się ciekawskich, dziecięcych oczu na świat, czas poznawania i doświadczania. To także okres wielkich możliwości, które wymagają odpowiedniej stymulacji i bodźców potrzebnych do kształtowania czynności umysłowych. W edukacji matematycznej ważne jest aby mieć świadomość tego w jaki sposób dzieci w wieku przedszkolnym uczą się. Nie należy kształtować pojęć matematycznych przy pomocy słów, poprzez wyjaśnianie czy opowiadanie. Najważniejsze w edukacji matematycznej są osobiste doświadczenia dziecka. Stanowią one budulec, z którego dziecko tworzy pojęcia i umiejętności, rozwija myślenie, hartuje dziecięcą odporność. W trakcie tych doświadczeń dziecko powinno mówić, to znaczy słownie określać swoje spostrzeżenia, sens wykonywanych czynności i przewidywane skutki. Mówienie o wykonywanych czynnościach sprzyja koncentracji uwagi i pomaga dziecku dostrzec to co ważne. Edukacja matematyczna według propozycji E. Gruszczyk - Kolczyńskiej sprzyja stymulowaniu uzdolnień matematycznych u dzieci a także dobrze przygotowuje je do nauki matematyki w szkole. W Przedszkolach na dziecięcych półkach z zabawkami wśród wielu różnorodnych zabawek, środków dydaktycznych szczególne miejsce zajmują te, które sprzyjają kształtowaniu myślenia matematycznego, poznawaniu reguł matematycznych – zgodnie z zasadą przekazaną przez prof. Edytę Gruszczyk – Kolczyńską, że najlepszym sposobem poznawania matematyki są osobiste doświadczenia dziecka. W zależności od grupy wiekowej dzieci mają możliwość działania samodzielnego czy też pod kierunkiem nauczyciela podczas zajęć dydaktycznych między innymi takimi zabawkami, środkami dydaktycznymi jak:

- liczbowe domina, patyczki,

- klocki Dienesa (zbiór klocków - figur geometrycznych różniących się: kolorem, grubością, wielkością),

- historyjki obrazkowe, zegary,

- gry planszowe,

- puzzle cyfrowo – obrazkowe,

- klocki do układania rytmów,

- klocki - układanki od największego do najmniejszego.

Program edukacji matematycznej E. Gruszczyk – Kolczyńskiej ujmuje 12 kręgów tematycznych, które należy realizować w podanej kolejności, uwzględniając stopniowanie trudności i prawidłowości rozwoju dziecka:

1.Orientacja przestrzenna, czyli kształtowanie umiejętności, które pozwalają dziecku dobrze orientować się w przestrzeni i swobodnie rozmawiać o tym, co się wokół niego dzieje czy znajduje. Poznawanie przestrzeni zaczyna się od świadomości własnego ciała, od skrystalizowania swojego ja. Najpierw dziecko kształtuje poczucie - to jestem ja, tak wyglądam, mam swoje imię, wiem jak nazywają się części mojego ciała. Taka świadomość pozwala na rozpatrywanie otoczenia ze swojego punktu widzenia tzn. dziecko zdaje sobie sprawę z tego, że coś znajduje się przed nim lub za nim, jest nad nim lub pod nim. Kształtowanie orientacji przestrzennej jest ważne dlatego, że pozwala dziecku lepiej rozumieć swoje otoczenie i sprawniej w nim funkcjonować. Należy pamiętać, że dziecko poznaje przestrzeń poprzez własny ruch obserwując ją, odczuwając i nazywając słowami własne doświadczenia. Ćwiczenia nastawione na kształtowanie schematu ciała:

- moja głowa - potrafią nazwać jej części i wiedzą co oznaczają miny

- moje ręce - potrafią nazwać ich części i wiedzą co wyrażają gesty

- moje nogi - potrafią nazwać ich części i wiedzą, że nogi także mówią (sposób chodzenia)

- mój tułów - potrafią nazwać jego części

- zagadki ruchowe - pantomima (ich zadaniem jest wydłużenie czasu koncentracji uwagi)

- rysunek samego siebie, mamy, taty... pod dyktando nauczyciela.

Zajęcia z zakresu rozwijania zdolności do przyjmowania własnego punktu widzenia. Tego typu zajęcia polegają na wprowadzeniu kierunków w przestrzeni od własnego ciała oraz dalszemu kształtowaniu świadomości własnego ciała. Chodzenie pod dyktando np. dorosły stoi obok dziecka i mówi: dwa kroki w prawo, trzy do przodu, dwa w tył...; i ćwiczenia z woreczkami np. dorosły mówi gdzie dziecko ma położyć woreczek, przed sobą, za sobą, z tyłu...

2.Rytmy – jest to sposób rozwijania umiejętności skupiania uwagi na prawidłowościach i korzystania z nich w różnych sytuacjach.; potrzebne są przy nabywaniu umiejętności liczenia i rozumienia sensu mierzenia. Ćwiczenia rytmiczne sprzyjające dostrzeganiu regularności:

- układanie prostych rytmów (kółko, patyk, kółko, patyk),

- odczytywanie i kontynuowanie rytmu

- wysłuchiwanie i dostrzeganie regularności w rytmach usłyszanych

- ćwiczenia rytmiczne wykonywane ciałem

Rytmiczna organizacja czasu są to ćwiczenia mające uświadomić dziecku rytmiczną organizacja czasu - następstwo dnia i nocy, dni tygodnia, miesięcy, pór roku.

3.Kształtowanie umiejętności liczenia oraz dodawania i odejmowania

Kształtowanie umiejętności liczenia, a także dodawania i odejmowania obejmuje proces począwszy od liczenia konkretnych przedmiotów przez liczenie na palcach aż do liczenia w pamięci.

4.Wspomaganie rozwoju operacyjnego rozumowania, którego celem jest przygotowanie dziecka do zrozumienia pojęcia liczby naturalnej (zbiory).

5.Rozwijanie umiejętności mierzenia długości w zakresie dostępnym 6-latkom (1 cm, 1 m, 1 km, stopa, kroki, łokieć, dłoń, patyk, sznurek, miara).

6.Klasyfikacja –rozwija umiejętność tworzenia pojęć, rozwiązywania zadań o zbiorach oraz ich elementach.

7.Układanie i rozwiązywanie zadań arytmetycznych – doskonalenie umiejętności rachunkowych dzieci.

8.Zapoznanie dzieci z wagą i sensem ważenia (ważymy lalki, piłki, misia i inne zabawki), używamy terminu „ciężar”. Oprócz kształtowania tych ważnych życiowo umiejętności, wspomaga się dzieci w rozwijaniu sprawności intelektualnych potrzebnych w rozwiązywaniu zadań szkolnych.

9.Mierzenie płynów – pomaga dzieciom zrozumieć, że np. wody jest tyle samo, chociaż po przelaniu do innego naczynia wydaje się jej mniej lub więcej. Dzięki temu lepiej będą rozumiały sens pomiaru.

10.Intuicje geometryczne - kształtowanie pojęć geometrycznych – dziecko konstruuje w swoim umyśle pojęcia: figury, układanie szlaczków, lustrzane odbicia figur.

11.Konstruowanie gier przez dzieci – Podczas tych zajęć dzieci uczą się radzenia sobie w sytuacjach trudnych, nasyconych ujemnymi emocjami i wymagających wysiłku intelektualnego. Hartuje odporność emocjonalną i rozwija zdolności do wysiłku umysłowego: gry – opowiadania, gry z czynnościami matematycznymi (doliczania, odliczanie).

12.Zapisywanie czynności matematycznych znakami (<, >, =,+,-).

Wyżej wymienione i opisane kręgi tematyczne należy realizować w podanej kolejności, ponieważ uwzględnia ona stopniowanie trudności, ale także prawidłowości rozwoju dziecka. Taki zakres kształcenia sprzyja stymulowaniu uzdolnień matematycznych u dzieci i dobrze przygotowuje je do nauki matematyki w szkole.

Artykuł opracowała Małgorzata Zakrzewska nauczycielka z grupy 3-4 latków na podstawie:

1. „Dziecięca matematyka. Książka dla rodziców i nauczycieli” Edyta Gruszczyk – Kolczyńska, Ewa Zielińska; WSiP, Warszawa 2007